Ay ay ek gıda tabağı
Bebeğinin ayını seç: tabağında neler olabilir, kıvam nasıl olmalı, günde kaç öğün? Sonra küçük oyunla bilgini sına.
6. ay
Ek gıdanın ilk ayı tadım ve tanışma ayıdır. Asıl besin hâlâ anne sütü ya da formüldür; amaç bebeğin yeni tatları ve kaşığı tanımasıdır.
Bu ay sofrada
- Sebze püreleri: kabak, havuç, patates, tatlı patates, brokoli
- Meyve püreleri: elma, armut, muz, şeftali
- Demir için: iyice pişmiş ve ezilmiş kırmızı et, tavuk, mercimek
- Tahıl: pirinç unu, yulaf lapası (anne sütü veya suyla)
- İyice pişmiş yumurta (tamamı), sade yoğurt
Henüz vermeyin
- Bal
- Tuz, şeker, bulyon
- İnek sütü (içecek olarak)
- Çay, bitki çayları, meyve suyu
Örnek bir gün
7. ay
Bebek kaşıkla yemeye alışır, öğün sayısı ve miktar artar. Demirden zengin besinlere her gün yer verilir.
Bu ay sofrada
- Kırmızı et, tavuk ve balık (kılçıksız, iyice pişmiş)
- Kırmızı mercimek, nohut ezmesi
- Yoğurt, lor peyniri (tuzsuz)
- Ispanak, bezelye, karnabahar
- Avokado, kayısı, erik ezmesi
Henüz vermeyin
- Bal
- Bütün kuruyemiş
- Tuzlu peynirler, şarküteri ürünleri
Örnek bir gün
8. ay
Kavrama becerisi gelişir; bebek yiyecekleri eline alıp ağzına götürmek ister. Kendi kendine yemeyi desteklemek için parmak yiyecekleri artırılır.
Bu ay sofrada
- Haşlanmış sebze çubukları
- Omlet şeritleri
- Yumuşak makarna
- Köfte (tuzsuz, yumuşak)
- Ezilmiş fasulye ve nohut
Henüz vermeyin
- Bal
- Bütün üzüm, cherry domates (dörde bölünmeden)
- Patlamış mısır
Örnek bir gün
9. ay
Bebek ailenin yemeklerine yaklaşır. Aile sofrasından tuzsuz ve baharatsız porsiyon ayırmak pratik bir yöntemdir.
Bu ay sofrada
- Ev yemekleri (tuz eklenmeden ayrılmış)
- Peynir (az tuzlu)
- Tam tahıllı ekmek
- Mevsim meyveleri, küçük parçalar halinde
- Yeşil mercimek, kuru fasulye
Henüz vermeyin
- Bal
- İşlenmiş ve paketli atıştırmalıklar
- Şekerli içecekler
Örnek bir gün
10. ay
Çiğneme becerisi gelişir. Farklı dokular denemek, ileride seçici yeme sorunlarını azaltmaya yardımcı olabilir.
Bu ay sofrada
- Sebzeli omlet
- Ev yapımı köfte, kıymalı yemekler
- Tam tahıllı makarna
- Balık (haftada 1–2 kez)
- Kayısı, şeftali, mandalina (çekirdeksiz)
Henüz vermeyin
- Bal
- Bütün fındık-fıstık
- Kafeinli içecekler
Örnek bir gün
11. ay
Bebek bardaktan içmeyi öğrenebilir. Su öğünlerle birlikte açık bardak veya pipetli bardaktan verilir.
Bu ay sofrada
- Aile sofrası yemekleri (tuz ve acı eklemeden)
- Zeytinyağlı sebze yemekleri
- Yumurta, peynir, yoğurt
- Tam tahıllar
Henüz vermeyin
- Bal
- Bütün kuruyemiş
- Fast food
Örnek bir gün
12. ay ve sonrası
1 yaşından sonra bebek aile sofrasına katılır. Bal ve inek sütü artık verilebilir; anne sütü isteğe bağlı olarak 2 yaş ve sonrasına kadar sürebilir.
Bu ay sofrada
- Tüm besin grupları: et, balık, yumurta, baklagil
- Süt ve süt ürünleri
- Sebze ve meyveler
- Tam tahıllar
Henüz vermeyin
- Bütün fındık-fıstık (4–5 yaşa kadar)
- Şekerli ve tuzlu atıştırmalıklar
- Şekerli içecekler
Örnek bir gün
Verilebilir mi?
8 aylık bir bebeğe bal verilebilir mi?
Her ay geçerli temel kurallar
- İlk 6 ay yalnızca anne sütü önerilir; anne sütü 2 yaş ve sonrasına kadar ek gıdayla birlikte sürebilir.
- Ek gıdaya yaklaşık 6. ayda, bebek desteksiz oturmaya yakın, başını dik tutabiliyor ve yiyeceğe ilgi gösteriyorsa başlanır. 4. aydan önce başlanmaz.
- 1 yaşından önce bal verilmez (bebek botulizmi riski).
- 1 yaşından önce inek sütü ana içecek olarak verilmez; yemeklerde az miktarda kullanılabilir.
- Yemeklere tuz ve şeker eklenmez; meyve suyu yerine meyvenin kendisi tercih edilir.
- Bütün fındık-fıstık, bütün üzüm, çiğ havuç dilimleri gibi boğulma riski taşıyan yiyecekler verilmez; ezilir, rendelenir ya da uzunlamasına kesilir.
- Yumurta ve yer fıstığı gibi alerjenler geciktirilmez, 6. aydan itibaren tek tek ve küçük miktarlarda denenebilir. Ağır egzaması ya da bilinen alerjisi olan bebeklerde önce doktora danışılır.
- Bebek yemek yerken her zaman dik oturur ve yanında bir yetişkin bulunur.
Sık sorulan sorular
Ek gıdaya hangi ayda başlanır?
Dünya Sağlık Örgütü ilk 6 ay yalnızca anne sütü verilmesini ve ek gıdaya 6. ayda başlanmasını önerir. Bebeğin desteksiz oturmaya yakın olması, başını dik tutabilmesi ve yiyeceklere ilgi göstermesi hazır olduğunun işaretleridir.
Bebeğe ilk hangi besin verilmeli?
Tek bir doğru sıra yoktur. Sebze ve meyve püreleriyle birlikte demirden zengin besinlere (et, tavuk, mercimek, yumurta) erken dönemde yer vermek önerilir, çünkü 6. aydan sonra bebeğin demir ihtiyacı artar.
Bebeğe su ne zaman verilir?
Ek gıdaya başlandığında öğünlerle birlikte birkaç yudum kaynatılıp soğutulmuş su verilebilir. 6 aydan küçük, yalnızca anne sütü alan bebeklerin ek suya ihtiyacı yoktur.
Kaynaklar
- Dünya Sağlık Örgütü — Infant and young child feeding
- WHO — Guideline for complementary feeding of infants and young children 6–23 months (2023)
- UNICEF — Feeding your baby: 6–12 months
- NHS — Your baby's first solid foods
- AAP (HealthyChildren.org) — Starting Solid Foods
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için doktorunuza danışın.